Thứ Ba, 13 tháng 12, 2016

Đường về quê Việt của Mario



Thật bối rối khi phải chứng kiến giọt nước mắt của một người đàn ông 37 tuổi, nhất là khi bạn đã nhìn thấy anh là một nghệ sĩ cuồng nhiệt như thế nào trên sân khấu với nụ cười hầu như không tắt...

Anh là Mario Smasho Vasko, thành viên của Lavagance - một trong những ban nhạc độc lập nổi tiếng nhất Slovakia, ban nhạc vừa đến Việt Nam trình diễn trong Liên hoan âm nhạc châu Âu 2016 ở TP.HCM (29-11) và Hà Nội (1-12). Một chuyến đi trong mơ. Một tour diễn đáng nhớ nhất trong sự nghiệp âm nhạc của Mario gần 10 năm qua. Mario không tắt nụ cười trong suốt những buổi trình diễn trước khán giả Việt, bởi Việt Nam chính là cội rễ thứ hai mà chàng nghệ sĩ mang nửa dòng máu Việt tìm thấy sau gần 40 năm.

Hành trình tìm kiếm chính mình và người cha “thất lạc”

Cậu bé mang nửa dòng máu Việt từng lớn lên trong một nỗi buồn khó tránh khỏi, bởi sự vắng mặt của người cha từ khi ra đời, bởi sự quan tâm chưa đủ của người mẹ, bởi những xì xầm của bè bạn. Mario lớn lên trong sự chăm sóc của bà ngoại. Mẹ anh sống với gia đình mới, có khi cả năm hai mẹ con mới gặp nhau một lần, bà không kể chuyện về cha cũng như không cho anh xem hình cha cho đến khi anh trưởng thành; nhưng trước đó, lúc 8-9 tuổi, Mario đã thật sự sốc khi tìm ra được tờ giấy khai sinh có tên người cha Việt Nam mình chưa biết mặt, dù cái tên ấy đã bị gạch bỏ.

Những câu hỏi không dứt về một nửa gốc rễ thất lạc ám ảnh Mario. Nhưng ngay từ nhỏ, Mario đã thể hiện bản lĩnh của một thiếu niên quyết không xem câu chuyện của mình là một thảm kịch, vì anh biết mình không có lỗi. Từ năm 16 tuổi, anh tham gia nhiều hoạt động xã hội về đấu tranh cho quyền con người, chống phân biệt chủng tộc. Ở miền trung Slovakia lúc ấy, anh từng bị đánh chỉ vì anh là con lai, nên hơn ai hết anh dấn thân cho những hoạt động xóa nhòa những sự phân biệt ấy, và cuộc sống đầy ý nghĩa cứ thế cuốn anh đi trong những niềm vui. Đó còn là niềm vui cho hành trình tìm thấy chính mình, dù từ sâu trong lòng anh vẫn biết đời mình còn một khoảng trống lớn.

Cách đây 10 năm, được sự động viên của một người bạn gốc Việt, Mario nhờ người bạn Việt Nam đăng tải thông tin “tìm cha thất lạc” kèm hình của cha ngày trẻ trên trang Người Việt Đông Âu (vietinfo.eu/). Việc tìm được cha, được gọi ai đó là cha vẫn là một giấc mơ có sẵn trong tiềm thức của Mario. Anh không dám đặt nhiều hi vọng. Nhưng rồi một đêm, tám năm sau ngày đăng tải thông tin, năm 2014, anh thấy trong máy có một cuộc gọi lỡ, hỏi ra mới biết cuộc gọi đó có đầu số Việt Nam. Anh hồi hộp gọi lại và vỡ òa khi người đàn ông đầu dây bên kia hát một bài hát truyền thống của Slovakia. Anh hiểu: Cha mình đây, cha mình đây.




Bùi Văn Mario - người con của làng

Người hát bài hát khiến Mario không thốt nên lời ấy là ông Bùi Văn Hòa - cha của Mario, nay 62 tuổi và đang sống cùng gia đình ở Diễn Châu, Nghệ An. Trò chuyện qua điện thoại với Tuổi Trẻ, ông Hòa kể ông đã nhờ người con trai ở Việt Nam tìm kiếm thông tin về Mario khi một người bạn ở Slovakia cho biết con trai ông đang tìm bố. “Lương tâm tôi không cho phép tôi quên đứa con trai đầu lòng của mình và tôi tin mình nghĩ thế nào về con thì con sẽ nghĩ thế về mình, tôi vẫn tự tin con mình sẽ có ngày tìm về, và quả đúng vậy, bố con đã tìm được nhau”. Hai cha con từ đó thi thoảng lại gặp nhau qua Skype. Ông Hòa bắt đầu nhớ lại nhiều tiếng Slovakia mà ông đã quên, kể từ tháng 2-1979 ông về nước sau thời gian đi học chuyên ngành pha chế pha lê ở Tiệp Khắc, rời cô gái Slovakia ông đã yêu suốt hai năm mà không cưới được.

Cha con Mario cho nhau xem từng thùng đựng gạo ở nhà, từng ngóc ngách ở nơi mình sống. Và rồi tháng 4-2016, Mario quyết định bay sang Việt Nam. Ông Hòa cười thật to qua điện thoại khi nói về cái tên mới ông đặt cho con: Bùi Văn Mario. Ông chất phác kể cái hôm cả nhà và các cháu chắt cùng kéo nhau lên Hà Nội xem Mario biểu diễn, “nói là xem nhạc chứ xem Mario là chính”, lần đầu gặp con ở sân bay thì muốn khóc mà phải nén cảm xúc, lần này ngồi xem con trình diễn mà “sung sướng không thể tả”. Ông tự hào bảo “trong bốn người con, Mario là giống tôi nhất”.

Còn Mario thì bối rối, anh kể cái ngày 16-4 ấy, đặt chân xuống sân bay Nội Bài, không chỉ một người cha bằng xương bằng thịt đợi mình mà có cả 10 người cùng đứng đón anh, anh lại không biết ai là ai, không thể diễn tả được cảm xúc lúc ấy. Nhưng suốt hai tuần sau đó, cùng cha đi thăm thú quê nhà ở Nghệ An, anh bắt đầu cảm nhận mình là một người con của làng, của nơi chốn này. Gia đình “bố Hòa” đã tổ chức một buổi tiệc mời cả trăm người đến dự, mừng bố con trùng phùng. Trước sự quan tâm nồng nhiệt từ những người thân trong gia đình, từ “mẹ Nhung” lẫn hàng xóm, Mario nhiều lần không kìm được nước mắt.

Chuyến trở về Nghệ An lần thứ hai kết hợp với chuyến lưu diễn tháng 11 và 12-2016 này, Mario đã chạy xe đi khắp nơi ở Nghệ An và giờ đây đã quen rất nhiều người trong làng. Cả ba người em trai và em gái đều yêu thương, quyến luyến anh. Tình cảm nồng hậu của gia đình mới và người Việt Nam dành cho Mario khiến anh vừa ngạc nhiên, vừa hạnh phúc. Ở một đất nước có đến hơn 90 triệu dân, vì sao câu chuyện nhỏ bé của mình lại khiến nhiều người xúc động đến vậy? Mario tự hỏi khi thấy rất nhiều khán giả ở cả Sài Gòn và Hà Nội nán lại sau buổi biểu diễn để trò chuyện cùng anh, nhiều người rơm rớm nước mắt. Anh nhận ra cái tình, sự đồng cảm, hòa đồng và thân thiện ấy cũng có trong dòng máu của mình. Một cách tự nhiên, đất nước còn quá mới mẻ này cứ trở nên thân thuộc và gắn bó với anh.

Chuyến đi trong mơ của người dệt mộng

Đêm 29-11 tại Nhạc viện TP.HCM, những ai xem Mario biểu diễn chắc khó mà quên gương mặt tràn ngập hân hoan của anh. Gần như “bay” trên sân khấu với cây đàn guitar của mình, anh vẫn không quên thi thoảng hướng đôi mắt lấp lánh vào chỗ ngồi của người thân - hai người em trai đang sống ở Sài Gòn. Nguồn năng lượng tươi vui từ anh như tỏa khắp khán phòng. Ở Hà Nội cũng không khác hơn, vì dưới hàng ghế khán giả còn có sự hiện diện của đại gia đình “bố Hòa”.

Gần hai tuần cho chuyến trở về Việt Nam lần thứ hai trở nên quá ngắn với Mario, bởi như anh bảo, anh đang sống những ngày đẹp nhất đời mình. Từ Sài Gòn, đến Hà Nội, Nghệ An, Phú Quốc, “thật tuyệt vời khi mỗi khi tôi khen ngợi điều gì đó của Việt Nam, những người bạn Việt lại nói với tôi: Đó cũng là tổ quốc của anh đấy”. Tổ quốc đó đang mang cho anh niềm hạnh phúc mới, khiến cuộc sống anh phong phú hơn, nhiều cảm xúc hơn. “Amazing” (tuyệt vời), “lovely” (đáng yêu) và “delicious” (ngon) là ba tính từ anh nói ngay khi miêu tả về Việt Nam.

Tự gọi mình là “dreamer”, người dệt mộng, khi hai giấc mơ trong đời đã thành hiện thực: tìm thấy cha và biểu diễn âm nhạc tại “dadyland” - quê nhà của cha; giấc mơ lớn nhất của Mario lúc này không gì khác hơn là có thêm nhiều cơ hội biểu diễn tại Việt Nam để anh có thể kết hợp về thăm quê hương thứ hai của mình. Anh đã kịp tìm hiểu thêm về lễ hội âm nhạc quốc tế Gió mùa và những liên hoan khác có tính quốc tế ở Việt Nam, để nuôi hi vọng ban nhạc Lavagance sẽ còn nhiều dịp “cháy” cùng khán giả Việt.

“Tôi nghĩ mình không cần đi đâu khác nữa, quốc gia nào khác nữa. Từ đây, có thời gian và điều kiện, tôi sẽ về Việt Nam thôi. Còn quá nhiều điều để khám phá ở đây, mà nếu không biết, tôi sẽ thấy xấu hổ” - chàng nghệ sĩ mang nhân dáng cao to của người Âu, đôi mắt châu Á và một tâm hồn cực kỳ nhạy cảm nói một cách chắc nịch.

Box trích:

“Tôi từng sống 14 năm ở Slovakia nên có thể hiểu được nỗi mặc cảm của người con lai có cha Việt Nam mà mất liên lạc như Mario. Thường thì trong hoàn cảnh ấy, người ta dễ nuôi cái giận trong lòng và thậm chí còn bị ảnh hưởng đến việc phát triển nhân cách. Mario hẳn có một tâm hồn nhân hậu lắm anh mới thân thiện và yêu đời, yêu người như vậy"

Cô LÊ THỊ THANH NHÀN (Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM) - người phiên dịch cho ban nhạc Lavagance tại buổi biểu diễn ở TP.HCM

Box 1:

Maro, by me

Mario hiện làm việc cho Markíza - đài truyền hình tư nhân lớn nhất ở Slovakia. Công việc tìm kiếm tài năng/diễn viên cho các chương trình của đài truyền hình cho Mario cơ hội gặp gỡ nhiều người, từ người nổi tiếng hàng đầu trong giới showbiz đến những người bần cùng. Đó là lý do khiến anh cảm thấy yêu thích công việc nhưng cũng cảm thấy nặng lòng trước nhiều phận người. Có lẽ một tuổi thơ thiệt thòi khiến Mario luôn quan tâm đến những cảnh đời không may mắn. Tấm ảnh mới nhất anh chia sẻ trên mạng là tấm ảnh một người phụ nữ ở Phú Quốc mưu sinh bằng gánh hàng nhỏ với chiếc đòn gánh trên vai, anh viết: Thật khó để sống dễ dàng. 

Ngoài công việc, Mario dành thời gian ban đêm cho âm nhạc, nhiều đêm anh chỉ có ba tiếng để ngủ nhưng anh bảo “tôi thích thế!”.


Lavagance, by me


Box 2

Lavagance gồm 5 thành viên là Marek Rakovicky (hát chính, guitar), Vincent Susol (hát bè, đàn bass), Viliam Bujnovsky (keyboard), Mario “Smasho” Vasko (hát bè, guitar, đàn keyboard) và Robert Dando (trống). Với thể loại nhạc pha trộn giữa electro-pop-rock-alternative, nhóm đã hoạt động 10 năm và cho ra mắt 5 album, từng lưu diễn ở khoảng 10 quốc gia châu Âu và trình diễn chung với những nhóm nhạc nổi tiếng thế giới như Depeche Mode, Duran Duran. Lavagance đã đoạt nhiều đề cử và giải thưởng âm nhạc.

P.S: Bonus đoạn không in báo :) :

Thật bất ngờ, chàng trai cao 1,95m thích ăn chay từ tuổi niên thiếu, từng có tám năm dài ăn chay từ tuổi 17, đơn giản vì lòng yêu thương dành cho động vật. Về sau, khi anh lập gia đình và nay đã con gái 5 tuổi, những cuộc giao tế trong đời sống, các chuyến lưu diễn không cho phép anh trở thành người ăn thuần chay, nhưng anh tâm sự, “hoàn cảnh không cho phép mình khác biệt mọi người quá nhưng nhìn đĩa thịt trước mặt vẫn cảm giác như mình bị chệch đường ray”, anh vẫn tự hỏi có phải mình đang tự bào chữa khi ăn thịt. 

Thứ Hai, 7 tháng 11, 2016

Harp of Burma



Có lẽ đây là quyển sách làm mình rung động nhất từ đầu năm đến nay.

Một câu chuyện đáng được kể và đáng được lắng nghe, bằng tất cả giác quan. Nhưng mình sẽ không kể lại, để bạn nào có duyên sẽ đọc.

3 giờ với quyển sách. 3 giờ trải qua nhiều cung bậc cảm xúc. Hồi hộp. Ngạc nhiên. Cảm phục. Xúc động đến nước dâng đầy mi mắt.‎ Rồi tràn đầy lòng biết ơn. Biết ơn một cuộc gặp đẹp, với một nhân cách mà ta sẽ khó quên. Biết ơn Người giữ những đức tính đẹp cho giống loài mình: can trường, bi mẫn, khiêm cung, biết mỉm cười, biết làm một cây thụ cầm ngân pháp âm mầu nhiệm...Những hòa âm vang lên từ trái tim luôn hướng đến tha nhân làm vơi bớt những thống khổ của loài người - đã và sẽ còn trải qua bao điêu tàn của ngoại cảnh, bao điên loạn của nội tâm, giữa một thế giới vẫn đang bị lòng tham và sự kiêu mạn chế ngự.

Có những người ta gặp một lần rồi mang trong lòng một nỗi thôi thúc muốn được gặp lại. Có những đất nước ta tìm đến rồi mang một nỗi thôi thúc tìm về, ở lại. Quyển sách này bồi thêm thôi thúc ấy. "Gặp" những Mizushima. Quay lại Myanmar.

Đọc sách, ‎không khỏi mơ một ngày xách cây đàn nhỏ sang thiên đường nhiệt đới của lòng mình, ngồi một ngày dài trên một chuyến xe lửa để đến một bờ hồ...

Bầy chim nhỏ ơi, cứ che mát vùng trời ấy nhé, chờ ta, một chuyến tìm về, với Mizushima trong tim.

Để sẽ ngắm nhiều hơn, sẽ nghe nhiều hơn, sẽ yêu nhiều hơn...những tàu dừa, những tiếng ca, những hòa âm điền dã, những bờ bãi hoang vu, những chiếc áo cà sa, những đôi mắt trong, những nét môi cười..., và cả những xác người chưa được ai chôn hay đã hòa trong cát bụi.‎..

Thứ Năm, 3 tháng 11, 2016

Don't...

Đừng đặt mắt anh vào khuôn mắt em
có thấy bàn tay em xoay tròn trên tách lạnh?
Đừng phả thêm hơi ấm vào giọng nói em
có nghe thấy em - những khoảng lặng?
Đừng gần em, gần em
bằng ánh nhìn, bẳng hỏi han, bằng dáng ngồi nghiêng, bằng tiếng muỗng đũa trong buổi cơm bất ngờ hội ngộ
Em đâu muốn biến thành cô gái nhỏ chỉ biết nhoẻn cười bối rối
Nên đừng,
đừng chế ngự em
bằng anh, bằng anh, bằng anh...

Thứ Hai, 3 tháng 10, 2016

Độc cư

"Đừng bao giờ đi ăn một mình". Mình nhớ đúng tựa sách không? Từ lúc nghe tên sách đó, mình đã nghĩ đó là quyển sách không dành cho mình và mình sẽ không có lý do gì để đọc nó. ‎Bởi ngược lại, những buổi cơm trưa / cafe một mình của mình hầu hết đều là những bữa cơm/ cuộc ngồi hạnh phúc. 
Đơn giản, mình được ăn chay như sở thích. Và đơn giản, mình thèm sự tĩnh lặng biết bao. Mà những lúc một mình, tịnh khẩu, là những lúc tâm mình đỡ lao xao nhất, đỡ "chuyền cành" nhất. Nó dường như đậu lại, trên một nhánh cây bình an, nhánh cây "Tu Đi"...:)

Cái sự "được một mình" ấy, duờng như không bao giờ là đủ, giữa guồng quay công việc...

Tháng 9 này, cũng vì thèm thiên nhiên và thèm một mình quá, mình ngẫu hứng quẩy ba lô lên đi. Cũng ngẫu hứng mà chọn Đà Lạt - thật ra cũng không phải là nơi mình dành nhiều tình yêu như chàng NVN và một số bạn bè của mình (gout của mình là thiên nhiên hoang dã cơ :)), chỉ là tiện đường thì đi. Mẹ (có) trách sao con bỏ em một mình ở nhà, nhưng lúc đó mình không nhốt chân được nữa rồi.

Vậy là đi. Và đã có buổi tối‎ sinh nhật một mình rất là tuyệt diệu. Nói là một mình, mà không, có hoa lá bao quanh, có ông trăng trong vườn đợi mình ngắm, có chiếc xích đu đợi mình đung đưa, và có chú chó già ngồi cạnh, thi thoảng cứ lấy bàn chân của ảnh "đập" vào đùi mình; mà ảnh không ăn chay nên món gì cũng chê, mình phải phì cuời nhiều lần (khi gõ những dòng này, ta rất nhớ mi)...

Đêm ấy, mình có được những bông xuyến chi thật đẹp cô chủ hái trong vườn, và trong lòng mình, những giọt suơng đêm bình an cứ tí tách. Trong khu vườn nhỏ ở xa Sài Gòn, mình cứ ngồi thế, lắng nghe Tâm mình đang enjoy sự tĩnh lặng, không phải làm lành với "tiếng ồn" bất an nào.

Cũng đêm ấy, sau buổi cơm, trong vườn, mình gặp hai người khách trọ từ Pháp, đến VN hằng năm để giúp các em nhỏ mồ côi và các bệnh nhân bệnh viện trung ương Huế. Cuộc trò chuyện ngắn ngủi với cô nhỏ VN đang đọc Hannah Arendt (chính cái bìa sách khiến họ hỏi thăm, họ rất "biết" bà), vậy rồi trở thành một hạnh ngộ, với mình. Mình biết là hạnh ngộ, khi đêm nay bất ngờ nhận được thư từ Pháp - lá thư làm mình happy và thức đến giờ này.

Nhắc mông lên mà đi thôi mình ơi, một mình càng tốt, bởi ngoài kia không chỉ có nhiều cơn nắng đẹp, cơn mưa lạ mình không nên xao nhãng, mà còn nhiều hạnh ngộ, còn đây đó nhiều người dễ thương đáng gặp (nếu ta không quá bận hàn huyên với bạn đồng hành). Và rồi sự hiện diện của họ sẽ cho ta thêm nhiều lý do để trưởng duỡng tình yêu và lòng từ bi, với cuộc đời...

Càng yêu những khoảnh khắc một mình, những cuộc ngồi một mình, những chuyến đi một mình, mình càng tin: Nếu "số" mình là "độc cư" như anh bạn vong‎ niên của mình nói, với mình, đó là một phước lành. ‎Tuổi mới này, tuổi mới sau, chúc cho mình thế đi :D

Buổi sáng còn hoài trong ký ức



Sáng nay dùng EB, em nhớ buổi ăn sáng năm ngoái của chúng mình quá. 
Mà không chỉ sáng nay, mỗi lần đi ngang C., em lại nhớ. Nhớ cái buổi sáng sớm em chui vào đó, ướp mũi em trong mùi bánh mì mới nướng. Một niềm vui dịu nhẹ cứ sóng sánh trong lòng, trong lúc lựa bánh - mứt, trên đường đi, trong lúc bày biện chờ mọi người đến. Từ lúc đó, lúc đứng ở C., em đã tin chúng mình sẽ có một buổi ăn sáng thật ngon, bởi cái "mùi tình yêu" không giấu kín được đó. Sẽ "rót (cho) đầy hồn nhau" .
Em nhớ mãi hình ảnh người ngồi áp má xuống bàn‎, nhìn bàn tay vụng về của em bày bày xếp xếp. Dáng ngồi ấy, gương mặt còn buồn ngủ mang nét biếng lười phụng phịu ấy....không khác gì một đứa trẻ. Bỗng nhiên em thấy tuổi thơ của chúng mình ở ngay đấy, giờ phút đó, không trốn đi đâu được cả. Trong niềm cảm động tuổi thơ được "khua thức", em chỉ muốn mình đóng khung mãi mãi khoảnh khắc đó. Hai đứa trẻ bên bàn ăn.
‎Em yêu người ư? Không, đúng hơn là em yêu thứ tình yêu của em. Thứ tình cảm "asking nothing in return". Không mong cầu, nên không phiền muộn.
Được chăm sóc người khác mà không mong chờ được đáp lại là một niềm hạnh phúc lớn. Buổi sáng đó, và ký ức còn sống mãi mỗi lúc đi ngang C., nay đóng khung niềm tin đó của em.
"Có một chút nắng vàng, hắt lên soi hạnh phúc, trên tháng ngày đã qua" . Và Tuấn Ngọc đang hát thế...

2.10.

Chủ Nhật, 11 tháng 9, 2016

Ta tựa vào nhau một kiếp dài


Vĩnh cửu còn lại trong tôi là câu thơ ấy, trong bài thơ nhỏ ứng tác khi đang xem phim. Những vòng ôm, những cái nắm tay, những ngồi đứng song hành...trở thành nhũng khoảnh khắc người ta cần nhất, giữa những cơn vui và cơn đau, giữa trùng ngộ và chia lìa...

Biết nói gì (thêm) về Vĩnh cửu? ‎Khi tôi đồng cảm với cảm xúc của người ngợi ca và đồng ý luôn với những lý lẽ của người chê. Nhưng với riêng tôi, Trần Anh Hùng đã thật sự thành công với bài thơ của anh (tôi vẫn muốn gọi Vĩnh cửu là một bài thơ của cảm giác). 

Nghe "thơ" anh, tôi thấy tim mình bị bóp nhẹ - như cách mà anh nói về cảm xúc của mình khi đọc cuốn Nét duyên góa phụ. Cái bài thơ dày đặc cảnh (so với tình) và có vẻ mỏng ý của anh cứ làm tôi nghĩ về nó suốt, sau khi đã rời rạp chiếu mấy ngày. Chắc vì cái ý mỏng mảnh ấy lại khiến người xem mở ra thêm một câu chuyện cốt tử của đời người ở cõi dục này: Hợp và Tan, Sống và Chết.

Chúng ta có nhau, có nhau! Sự có mặt của người này làm nên đời sống (rực rỡ) của người kia. Và ngược lại. Gió buốt thốc một phần tim vắng - cái trái tim không còn nguyên vẹn hình hài và linh hồn nữa, khi một trong những người thân yêu của ta rời đi, vắng mặt. Vĩnh viễn.

Sự rực rỡ nào rồi cũng úa tàn. Trong trùng ngộ đã có mầm ly biệt.

Chỉ vậy thôi, cái lẽ đời Sinh - Dị - Diêt, cái vòng tròn Tử - Sinh của kiếp nguời, đi hết cái kiếp vừa ngắn ngủi vừa dài thượt này, ta sẽ khó mà hiểu thấu, để bớt phí hoài, bớt đớn đau...

Nhưng đớn đau cũng không phải là thứ mà ta phải trốn chạy. Cứ mở lòng đón nhận những biến dịch, ngẫm lẽ vô thường để giúp mình đứng dậy, một mình, sau nhũng lúc “rơi tự do” hay chỉ chực ngã vào ai đó, với thân tâm đầy thương tổn.. .

Tựa vào ai mà mình vững chãi nhất? Không ai cả. ‎Chính mình thôi. Cái thằng người cô đơn mà chẳng thể cô đơn, giữa vũ trụ diệu kỳ này. Khi anh được sinh ra từ chính hạt cải trong vườn, con nuớc dưới muơng, từ chính bầu không đang quyện cả mùi hương hoa lẫn mùi tử thi của những người vừa nằm xuống...

Tựa vào ai? Cái thằng người bé nhỏ mà đầy sức mạnh tâm linh không chịu khai phá. Vì vậy mà, ai cũng qua một đời, nhưng không phải ai cũng sống đủ một đời. Không phải ai cũng tìm thấy chính mình như một "hải đảo tự thân".

Những người phụ nữ trong phim, họ không nói đến những triết lý dông dài xa xôi đó của tôi. Họ đơn giản sống cuộc đời của mình, sinh nở hoài hoài, dành hết tình yêu nồng thắm của mình cho người bạn đời, cho những đứa con… Giản dị vậy thôi, mà họ có lúc làm tôi - kẻ chưa bao giờ muốn tạo tác một sinh linh - nghẹn thở…

Hình ảnh tôi nhớ nhất trong phim, lạ lùng, lại là hình ảnh một sợi dây buộc tóc bằng vải, khi cô con gái ôm choàng mẹ mình và tựa đầu vào bà… Một vẻ đẹp rất nhỏ thôi, đủ làm người xem xúc động, làm ta bỗng nhiên tự hào về giới nữ - những người tạo nên từng vẻ đẹp li ti tinh tế nhất của đời sống này.

Tôi sẽ còn nhớ lâu nữa, một hình ảnh khác ngoài khung hình. Đó là lúc rạp đã vắng người, màn hình đang chạy những dòng chữ cuối, một khán giả - cũng là một đạo diễn khá duy mỹ - ngồi bất động một mình, như là “lặng đi”, giữa những chiếc ghế trống. Mắt anh mở to dán vào màn hình, không biết có người đang nhìn mình, nhìn những giọt nước trên má anh như sáng lên dưới ánh đèn….Tôi thấy mắt mình như đang nhòe đi…

Đạo diễn cần gì hơn nữa? Cái sự ám lấy khán giả ấy, từ một ý phim (rất) gợi, từ một âm thanh nhỏ trong "tiếng đàn" ngân, tắt, lịm… của anh, và cả sự vô thanh sau đó?

P.S: Những link hay cho những bạn quan tâm mà chưa đọc :)

Thứ Hai, 5 tháng 9, 2016

Đứa trẻ nào cũng xứng đáng có quà…

Ngay mùa tựu trường, một tờ báo đưa tin Ksor Sôn, học sinh lớp 6 ở Ia Der, Gia Lai vừa tự tử bằng một sợi dây.

Điều gì khiến một đứa trẻ 11 tuổi - cái tuổi ham chơi, ham vui - quyết định chấm dứt cuộc sống của mình sau khi vừa nổi lửa nấu một nồi cơm? Em đã từng bao nhiêu lần có ý định đó, hay chỉ vì một cơn buồn vô hạn không kịp nghĩ suy?

Em đi rồi, và chỉ có em mới biết rõ nguồn cơn. Những người nghe tin như chúng ta - có thể nhói đau một ít rồi cũng quên đi - chỉ biết là có một niềm mong mỏi của em chưa bao giờ thành hiện thực: có một bộ quần áo mới để mặc đi học – như chia sẻ của cha em trong niềm ân hận không sắm sửa được quần áo mới cho con. Niềm mong ước ấy của em kéo dài 6 năm đến lớp, 11 năm mặc những bộ quần áo nhàu cũ của anh mình - người anh cũng đã từng từ chối cuộc sống bằng một sợi dây.

Chúng tôi đọc tin về Ksor Sôn khi vừa rời Hà Tĩnh để về lại Sài Gòn sau chuyến đi tặng quà cho 300 em học sinh tiểu học ở  Kỳ Anh - vùng biển chịu thiệt hại nặng nề nhất bởi chất thải độc hại của Formosa. Buổi chiều muộn hôm đó, khi các em học sinh ở điểm tặng quà cuối cùng đã về gần hết, một người mẹ dẫn cậu con trai không có tên trong danh sách đến hỏi chúng tôi có còn dư bộ quần áo nào không. Gương mặt người mẹ khẩn cầu, thoáng buồn. Còn gương mặt cậu bé không hẳn là buồn nhưng không có chút "lấp lánh" hi vọng nào trong ánh mắt.

Lúc đó, chúng tôi chỉ còn dư hai bộ quần áo dành cho bé gái. Khi chưa kip ướm thử quần cho cậu bé, mẹ cậu đã nói ngay: "Rộng chật gì cũng được, về sửa lại". "Quần này vừa rồi, chị giữ cho bé hen, còn áo thì tụi em không tặng được rồi vì đây là áo nữ, có bèo". "Không sao hết, về tui cắt bèo ra". Rồi hai mẹ con vội vã mang bộ áo quần mới dành cho bé gái về, gương mặt không còn nét thất vọng nhưng cũng không nụ cười...

Nhưng những ngày này, tôi vẫn tự ‘vẽ’ cho mình hình ảnh cậu bé nở nụ cười khi mặc bộ quần áo mẹ em đã chỉnh sửa đến lớp. Con nít mà, cái gì mới tinh cũng thích. Quà ít, quà nhiều, miễn là “có quà’. Em không đặt câu hỏi với chúng tôi về “cần câu” hay “con cá”, về mục đích chúng tôi mang những món quà khai trường đến cho bất kỳ đứa trẻ nghèo nào, không phân biệt học lực.

Đơn giản, chúng tôi tin em sẽ có thêm chút niềm vui cho ngày tựu trường với cặp mới, nón mới, giày mới và tất cả những hành tranh cơ bản nhất cần sắm sửa cho một đứa trẻ đi học, tất cả đều mới và là “của chính em”. Chúng tôi không biết được đường đến trường của các em rồi sẽ dài bao lâu, nhưng ngay lúc này đây, em sẽ có thêm một ít động lực để nối dài giấc mơ sách vở…Như với các em trường tiểu học Kỳ Hà (Kỳ Anh, Hà Tĩnh), chùng tôi vẫn khấp khởi nuôi hy vọng một số em có quà khai trường sẽ rục rịch trở lại lớp học. Trường đã tựu trường từ cách đây một tuần, nhưng chỉ khoảng 100 trong 700 em đến lớp, bởi cha mẹ các em – hầu hết là ngư dân bị thiệt hại nặng nề trong “sự cố môi trường” - không cho phép. Trong sự loay hoay và bế tắc của cuộc mưu sinh, họ làm mọi cách để biểu thị sự phẫn uất, kể cả tạm thời ngăn đường học của con.

Tôi tin, cha mẹ các em rồi sẽ nghĩ lại, nếu đã cùng chúng tôi nhìn thấy các em xúm xít khui quà, hấp tấp thử đôi giày mới, chiếc áo mới, chăm chú tột độ vào từng món quà nhỏ hay mải miết ngồi đọc tập truyện thiếu nhi vừa được tặng, mặc kệ tiếng ồn xung quanh…

Mùa tựu trường về, nhớ người mẹ Kỳ Anh, tôi lại nhớ ba chữ “áo cao su” nhiều em ở trường Đưng K'Nớ (Lạc Dương, Lâm Đồng) đồng thanh hét lên khi chúng tôi lấy trong “chiếc cặp quà bí mật’ ra một chiếc áo mưa, đố các em đó là gì. Nhớ tiếng la “dép!” của các em trường tiểu học Thạnh Yên (Kiên Giang) khi thấy đôi giày mới. Nhớ đôi ủng màu tím của một cậu bé lớp 5 trường tiểu học Đông Sơn (A Lưới) - thứ duy nhất em có để mang, “kế thừa” từ giày đi rừng của người lớn để lại. Nhớ đôi mắt xoe tròn hạnh phúc của cậu bé ở trường tiểu học Đại Ân (Cù Lao Dung, Sóc Trăng) khi tròng vào chiếc áo ngả màu cháo lòng của em một chiếc áo trắng mới tinh…Nhớ cái miệng chữ O của cậu nhóc Chợ Vàm (An Giang) khi nhìn vào chiếc cặp có ảnh siêu nhân: “Em thích siêu nhân!”. Rất nhiều, nhiều nữa, những ánh mắt lấp lánh chúng tôi nhìn thấy trong mỗi chuyến đi, những gương mặt cứ từ từ bừng sáng dù tóc rối, dép nhựa mòn, quần cao ngang ống chân vì mặc đã lâu…

Càng đi, chùng tôi càng tin: Đứa trẻ nào cũng xứng đáng có quà. Không nhìn thấy một đứa trẻ tỉ mẩn viết bài với chiếc bút chì đã cùn ngang ngón tay, sao chúng ta có thể hình dung niềm vui to lớn của em khi được tặng nhiều bút chì mới?

Mùa tựu trường về, thi thoảng trong những giấc mơ của tôi vẫn có hình ảnh các bạn nhỏ. Những giấc mơ cho một mùa tựu trường lấp lánh sắc màu. Rất nhiều nụ cười khi chúng tôi trao và nhận cùng nhau những niềm vui nho nhỏ. Vậy mà, mỗi lần nhớ, nước mắt ở đâu cứ lặng lẽ ứa ra. Bởi tôi biết, còn bao nhiêu là nỗi buồn thiếu ăn thiếu mặc của những đứa trẻ...ở xung quanh đây, là lỗi của tất cả những người lớn này.

P.S: Tạp bút viết cho TTCT số 34.2016. Từ một status trên FB, "triển khai" thành tạp bút theo "đặt hàng" nên mấy chỗ nối cũng thấy hơi gượng :)

Update: Thông tin về Ksor Sôn, sau lại được một tờ báo đưa tin khác với những thông tin trước đó, rằng người anh trai thật ra là anh họ, Sôn có hai người chị, và gia đình dù khó khăn nhưng không đến nỗi không lo được quần áo mới cho em.