In a silent day

Đọc nhân một ngày không nói gì về Ukraine hay Nga:

* Linh hồn không dùng lời nói, nhưng bao quanh lời nói bằng khoảng trống, và đó là sự im lặng. Im lặng là một loại toàn thể. Nó có thể hấp thụ những mâu thuẫn, nghịch lý, và mâu thuẫn. Có lẽ vì vậy mà chúng ta không thích sự im lặng. Không có gì để tranh luận trong im lặng nội tâm đích thực, thế nhưng tâm trí thích tranh luận. Nó cho chúng ta một cái gì đó để làm. Bản ngã yêu thích thứ gì đó có thể đứng về phía mình. Tuy nhiên, sự im lặng thực sự bên trong không cho phép bạn đứng về phía nào. Đó là một lý do tại sao việc chiêm niệm rất giải thoát và thanh thản. Không có bên nào để chọn, chỉ có sự toàn vẹn để nghỉ ngơi - điều này giúp ta tự do để hành động nhân danh tình yêu.

The soul does not use words. It surrounds words with space, and that is silence. Silence is a kind of wholeness. It can absorb contraries, paradoxes, and contradictions. Maybe that is why we do not like silence. There is nothing to argue about in true inner silence, and the mind likes to argue. It gives us something to do. The ego loves something it can take sides on. Yet true interior silence does not allow you to take sides. That is one reason contemplation is so liberating and calming. There are no sides to take and only a wholeness to rest in—which frees us to act on behalf of love. (Richard Rohr, from “Silent Compassion”)

* Khi đánh mất sự tiếp xúc với tĩnh lặng nội tâm, bạn sẽ đánh mất sự tiếp xúc với chính mình. Khi đánh mất sự tiếp xúc với chính mình, bạn sẽ tự đánh mất mình trong thế giới hình tướng. Cảm nhận sâu thẳm về chính tự thân mình, về chính bản chất chân thật của bạn, không thể tách rời khỏi sự tĩnh lặng. Đây chính là cái “Tôi Là” sâu kín của bạn, vượt lên trên tên gọi và hình tướng.

When you lose touch with inner stillness, you lose touch with yourself. When you lose touch with yourself, you lose yourself in the world. Your innermost sense of self, of who you are, is inseparable from stillness. This is the “I Am” that is deeper than name and form. (Eckhart Tolle)

* Tính tâm linh không thể được học hỏi bằng cách chạy trốn khỏi thế gian; nhưng bạn phải học làm sao để vun trồng một sự cô tịch nội tâm ở bất cứ nơi nào và với bất cứ ai. Bạn phải học để nhìn sâu vào trong sự vật và khám phá ra Thiên Chúa ở đó.

Spirituality is not to be learned by flight from the world, or by running away from things, or by turning solitary and going apart from the world. Rather, we must learn an inner solitude wherever or with whomsoever we may be. We must learn to penetrate things and find God there. (Meister Eckhart)

* Đời sống của bạn phong phú, đầy đủ và trọn vẹn. Hoặc bạn nghĩ vậy, cho đến khi có ai đó xuất hiện và khiến bạn nhận ra những gì bạn đã bỏ lỡ suốt thời gian qua. Giống như một chiếc gương phản chiếu những gì thiếu vắng hơn là những gì đang hiện hữu, người ấy cho bạn thấy khoảng trống trong tâm hồn của bạn, khoảng trống mà bạn đã cố cưỡng lại không nhìn thấy. Người đó có thể là người yêu, người bạn hoặc là người thầy tâm linh. Đôi khi nó có thể là một đứa trẻ để chăm nom. Điều quan trọng là tìm thấy linh hồn sẽ làm cho linh hồn bạn trọn vẹn. Tất cả các tiên tri đều đưa ra một lời khuyên giống nhau: “Hãy tìm thấy người sẽ là chiếc gương soi của bạn!”.

Bountiful is your life, full and complete. Or so you think, until someone comes along and makes you realize what you have been missing all this time. Like a mirror that reflects what is absent rather than present, he shows you the void in your soul - the void you have resisted seeing. That person can be a lover, a friend, or a spiritual master. Sometimes it can be a child to look after. What matters is to find the soul that will complete yours. All the prophets have given the same advice: Find the one who will be your mirror! (Elif Shafak, from “The Forty Rules of Love”)

* Con người thường dễ nhìn thấy sai lầm của người khác hơn là sai lầm của mình. Tuy nhiên, trên con đường tự tri - tự tìm hiểu bản thân, anh ta biết rằng anh ta sở hữu tất cả những lỗi lầm nhìn thấy nơi người khác. Có rất nhiều điều anh ấy không nhìn thấy nơi bản thân mình, trong khi lại có thể nhìn thấy chúng nơi người khác. Cũng như thế, những người khác cũng dùng anh ta như chiếc gương để họ có thể nhìn thấy bản thân mình.

It is a common characteristic of human nature that a man sees the faults of others more easily than he sees his own. At the same time on the path of self-study he learns that he himself possesses all the faults that he finds in others. But there are many things that he does not see in himself, whereas in other people he begins to see them. Thus other members of the group serve him as mirrors in which he sees himself. (G.I.Gurdjieff)

----------

(*) anh Xuân Hà chuyển ngữ

Tự mình thắp đuốc

[...]

Ở thế kỷ 17, Pascal bị dằn vặt dữ dội giữa con người bác học của ông và con người sùng tín trong ông, giữa lý trí và lòng tin, vừa chống đối vừa bổ túc, vừa thù nghịch vừa bất khả phân ly. Cuối cùng thì ông phải thừa nhận sự hiện hữu của Thượng đế là không thể chứng minh được bằng lý tính, và “tôi tin vì đó là phi lý”.

[...] Đồng lõa với Pascal, tôi hạ bệ lý trí. Trưởng thành hơn, có chút kinh nghiệm sống, tôi mới biết sợ trái tim, không phải vì nó đã già - có bao giờ nó già đâu - mà vì đưa lên thiên đường là nó mà đưa xuống địa ngục cũng là nó. Nó biết thấy, nhưng nó cũng biết mù, mù mà cứ đòi dẫn đường, lại còn độc quyền lãnh đạo.

Trái tim không phải là chữ “tâm” trong đạo Phật. Niềm tin trong đạo Phật cũng không gửi đến một Đấng Cao Xa nào, mà gửi đến con người. Cứu cánh của một bên là Thượng Đế, của bên kia là giải thoát. Tự mình giải thoát. Tự mình thắp đuốc. Đuốc ấy là trí tuệ.

Trí tuệ dạy: Đừng tin vào những gì vì người khác nói, đừng tin một điều gì vì được tập quán lưu truyền, thậm chí đừng tin một điều gì vì nghĩ rằng đó là uy thế của kinh điển, thậm chí đừng tin một điều gì vì nghĩ rằng đó là do thầy mình nói ra. Ai bắt đầu học đạo Phật đều biết đó là lời Phật dạy trong kinh Kalama. 

Vậy thì tin vào cái gì? Cái gì, việc gì tự mình chứng nghiệm. Tư mình chứng nghiệm rằng việc đó là bất thiện và đưa đến đau khổ. Tự mình chứng nghiệm rằng việc đó là thiện và đưa đến hạnh phúc. Tham sân si, cứ chứng nghiệm đi rồi biết có đau khổ hay không. Bỏ tham, bỏ sân, bỏ si, chứng nghiệm đi rồi thấy có nhẹ nhàng hơn không. Chứng nghiệm trên sự việc, nên cái biết ấy của trí tuệ là biết xác thực. Đối tượng của trí tuệ là sự việc, là sự kiện, là cuộc đời, là con người, là chính ta, không phải là một Đấng siêu hình mà không ai dám nói mình biết rõ. Trên sự việc, cái biết của trí tuệ có thể phát triển đến tột cùng, bằng năng lực của quán, của định, của thiền.

[...] Đâu phải là chuyện cao xa. Tây Phương ngày nay, cái từ “mindfulness” đã thành phổ thông. Có gì đâu: đó là chánh niệm, chánh định, chánh tư duy áp dụng vào xã hội hỗn tạp ngày nay. Đó là công việc của trí tuệ. Một phút trước khi cuồng tín ném bom hoặc ném hận thù, biết lấy gì ngăn lại ngoài một tích tắc mindfulness? Nơi cái tích tắc ấy, địa ngục biến thành thiên đường. Phép lạ đến từ trí tuệ, không đâu khác. Trí tuệ là khó đạt, đạo Phật đòi hỏi cái khó, đúng vậy. Nhưng đi không phải là đến ngay, đi là chứng nghiệm, mỗi bước là mỗi thấy, rõ hơn, thấy rồi lại càng tin, chắc hơn, nhưng đó là tin ở mình. 

Cái khác giữa đạo Phật và các tôn giáo độc thần là cái vị thế chủ nhân của con người trí tuệ. Tôi mượn một câu trong quyển sách best - seller mà tôi đang đọc (*) vì tác giả, bà Barbara Taylor, là mục sư. Bà viết: “Trong đạo của tôi, đức tin là thiết yếu - đặc biệt là tin những điều khó tin. Trong đạo Phật lòng tin là một sự lựa chọn. Cứ thử đi rồi thấy, đức Phật nói thế. Cứ đi theo con đường ấy một thời gian rồi tự mình quyết định cái gì là thật. Lời mời gọi đó làm tôi rung động. So sánh với đạo của tôi, hình như truyền thống của tôi rất ít đặt tin tưởng trên khả năng của tôi để quyết định cái gì cho mình”.

[...]

Vậy thì, phải chăng trong đạo Phật không có niềm tin? Ô hay, không có niềm tin thì tại sao tôi lại lên chùa? Tại sao tôi lạy Phật, tại sao tôi tụng kinh, tại sao tôi niệm A Di Đà để cầu nguyện cho mẹ tôi? Con người, khi có mặt trên trái đất, đã đứng trước huyền bí. Đố ai chẳng từng có lúc cảm thấy rờn rợn trước im lặng của hoàng hôn hay trước cái chết. Đố ai gạt phăng được mọi linh thiêng trong mọi hoàn cảnh, đố ai đến cuối cuộc đời không đếm ngày tháng còn lại với một câu hỏi thấm chất tâm linh. 

Chỉ có điều là những huyền bí của con người tiền sử tan dần cùng với ánh sáng của trí tuệ, và riêng tôi, tôi chỉ còn giữ lại những linh thiêng gì giúp ích cho tôi trong đời sống ở đây và bây giờ mà tôi chứng nghiệm được. Bỏ tham, sân, si, tôi thấy nhẹ nhàng, làm sao tôi không tin lời Phật được? Càng bỏ, càng thấy nhẹ nhàng, càng nhẹ nhàng càng thấy giải thoát không phải là cái gì cao xa mà rất gần gũi, gần gũi như nghe lời Phật nói bên tai: từ đó mầu nhiệm tỏa ra như là có thật. Tôi thương mẹ tôi nên tôi cũng gửi đến cho mẹ tôi cái không khí mầu nhiệm mà tôi cảm thấy mỗi lần cầu nguyện cho mẹ. Như vậy có gì trái với trí tuệ? [...]

Cao Huy Thuần

P.S: Tựa bài ở blog do mình đặt, trích từ tản văn Trí tuệ và lòng tin trong tập sách Sen thơm nắng hạ quê mình (Khai Tâm và NXB Tri Thức, 2020) của tác giả Cao Huy Thuần.

(*) Barbara Brown Taylor, Holy Envy. Finding God in the Faith of Others, HarperCollins Publishers, 2019.

Nụ hôn kỳ diệu của thiên nhiên

Buổi sáng ra đường sớm hơn thường lệ, đón được nghìn trùng con gió sớm.

 
Thật khó tả Gió - sớm khác gì Gió - tối, nhưng rõ ràng sớm - tối mang đến hai Tình yêu khác nhau, khi mùi vị không khí chở trong cơn gió buổi sáng khác với mùi vị khí trời được đèo trong cơn gió buổi chiều. Mùi của đêm vừa cũ. Mùi của ngày vừa qua. Vẻ đẹp của sao mờ. Vẻ đẹp của nắng quái. Mang mùi vẻ nào, với mình, con gió luôn là những nụ hôn kỳ diệu của thiên nhiên.

Sáng nay, giây phút bất thần choáng ngợp với tiểu vũ trụ hòa điệu trong GIÓ sớm, với nghìn trùng nụ hôn kỳ diệu, chợt thấy mình không phải là "sinh vật ngạo nghễ" mang tên Con - Người nữa‎. Mà, mình đó, là Bông hoa nở sau đêm sương, là Hơi nước trong mây, là Nắng sắp lên, là Mưa còn hẹn, là cọng Cỏ cành Cây nhánh Rau đang dậy mùi hương ban sớm...

Giây phút đó, trên Đường Gió, (lại được) thấy tất cả có trong nhau, nương tựa nhau, cái này có vì cái kia có, thần kỳ‎.

Nhớ và kể lể, để nhắc mình còn nhiều nợ, để cảm tạ thiên nhiên nuôi dưỡng mình, cho mình những giây phút được thong dong vô sự như đám lá vàng ‎bay.

 
Để thương ông Phật nữa, từ cách nay hơn 2500 năm đã nói: nhất tức nhất thiết, nhất thiết tức nhất.

14.7.2017

Xin yêu khôn nguôi…

Có những tình yêu tưởng đã thật đầy, nhưng không, càng lúc càng nhận ra cái tình mình tưởng thật đầy đó, thật ra nhỏ bé vô cùng, và chưa bao giờ là đủ… Bằng chứng là, theo ngày tháng, sau mỗi cuộc gặp, tình yêu ấy cứ ngày càng đầy lên, một cách tự nhiên, như khi nước dâng đầy mắt vì một nỗi vui nào đó…

Nếu không phải vì những tình yêu bất kỳ cứ đầy dần lên, còn điều gì khác khiến con người ta thêm thiết tha với đời sống này? - cái đời sống tưởng nhiều lúc toàn màu tuyệt vọng - bởi những đói nghèo, những u mê, những hung hăng trong từng giọng nói… Và những tiếng ồn vây hãm đời sống ấy, đôi khi có giọng của chính mình..

May mà, còn có trẻ thơ - những tâm hồn trẻ thơ luôn níu chúng ta đi về phía niềm vui…

Có một niềm say mê kỳ lạ với những đôi mắt trẻ thơ, thật muốn ôm từng gương mặt bé con tôi được ngắm nhìn, ở mọi nẻo đường, mọi góc núi, mé sông tôi được “đến gần”. Đôi mắt các em là những tấm gương soi. Nhắc tôi tình yêu của những người lớn như chúng tôi chưa bao giờ đủ trong, đủ rộng…Nhắc tôi không có gì cần thiết hơn là làm đầy những tình yêu đã có, buông dần cái tâm phân biệt ta/ người. Nhắc tôi gìn giữ chút “hoàng tử bé” còn lại trong mình.

Những khoảnh khắc nhìn vào những đôi mắt bé thơ lấp lánh niềm vui kia, là những lúc tôi thấy đời sống này lấp lánh nhất…
Mỗi chuyến đi của chúng tôi, vì vậy là những cuộc vui chung, cho cả Kira bé và Kira lớn.

Cảm ơn các mặt trời bé con, cảm ơn KiraKira đã cho tôi gặp các em, cho tôi được gắn bó với những người bạn đáng yêu, những đồng đội tuyệt vời - những trái tim yêu trẻ thơ đã nhiều lần khiến tôi ứa nước mắt vì cảm kích, vì được sẻ chia…

Ảnh: Nhớ lắm hoàng tử bé này của Cù Lao Dung. Lúc này hoàng tử đang "khui quà" cùng mẹ và mặc thử chiếc áo mới KiraKira mang đến. Em là một trong những cô cậu bé đầu tiên hăng hái chạy ra mé sông - nơi ghe chúng tôi cập bến - phụ mang từng chiếc cặp vào trường. Nhớ đôi mắt này, nhớ sự nhanh nhẹn, sự đón nhận niềm vui …một cách trầm lặng của em, chúc em rồi sẽ trở thành một chàng trai vững chãi…:x

7.6.2016

Ái dục

* Gốc cây ái dục sâu và vững. Tuy cây đã bị đốn, nhưng cành lá vẫn có thể sinh ra trở lại. Tâm ái dục chưa dứt trừ thỉ theo lẽ thường, cái khổ do ái dục đem tới vẫn còn trở lại như thường.

* Tâm ái dục là một dòng chảy thường xuôi theo dòng tập khí và dòng kiêu mạn. Những tư duy và nhận thức của ta đều có thể được tô điểm theo màu sắc ái dục và do đó chính mình tự che lấp sự thật và không thấy được sự thật.

*...Cái loại gông cùm ái nhiễm cột người ta vào vòng hệ lụy mới thật là loại gông cùm kiên cố.

* Tình yêu ít nhiều có gốc rễ từ tình dục, chúng ta phải công nhận chuyện đó. Khao khát thương yêu và được thương yêu có mặt trong tất cả mọi người chúng ta. Tu tập không phải là để quét sạch, để lấy đi hết những thứ đó; lấy đi hết những thứ đó thì ta không còn là con người nữa. Ta tu tập là để có khả năng đối phó với những thứ đó, cười với nó, khiến nó không làm gì được ta...

* Tư do cái tưởng sinh ra. Sau khi có xúc, tác ý và thọ thì ta có một nhận thức về đối tượng đó. Nếu ta cho đối tượng đó là tịnh, là lạc, là ngã, là thường thì ta có một nội kết êm ái. Nội kết êm ái sinh ra tư, cái tư đó là cái thiếu vắng, cái nhớ mong bồn chồn không quên được. Tư là tư niệm thực, tức nguồn thực phẩm thứ ba trong bốn loại thực phẩm. Tư là nghĩ tới nó và cứ muốn, ao ước có nó.

Trong kinh này có nói về nội kết, về tư và về tưởng. Trong bài kệ thứ 31 có nói: Này ái dục ơi, ta biết gốc gác của mi rồi. Dục ý là từ ước muốn và nhận thức sai lầm mà phát khởi. Chữ ước muốn được dịch tư chữ tư và chữ nhận thức sai lầm được dịch từ chữ tưởng. Bụt chỉ cho ta rất rõ ràng gốc rễ của ái dục. Vọng tưởng đưa tới tư niệm, tư niệm làm cho ta cảm thấy thiếu thốn, đau khổ, bất an. Và tư đưa tới những phiền não như lo lắng, sợ hãi, buồn phiền, giận hờn....Với chánh niệm, ta để ý tới xúc, tác ý, thọ và khi đi tới tưởng ta sẽ không bị vọng tưởng. Ta thấy đối tượng kia là vô thường có thể đem lại khổ đau, nó không có gì chắc thực ở bên trong và nó là bất tịnh; lúc đó tự nhiên ta không còn vọng tưởng và không có vọng tưởng thì ta sẽ không có nội kết êm ái...

(Trích Kinh chiếc lưới ái ân - Ái Dục phẩm, Thích Nhất Hạnh dịch từ kinh Pháp Cú trong Hán Tạng)

(rảnh sẽ post tiếp để chia sẻ với các bạn TD, BA) :)

Thiền định

Năng khiếu tập thiền định là năng khiếu vĩ đại nhất mà bạn có thể tự đem lại cho mình trên cuộc đời này. [..].

Luyện tâm

Có rất nhiều cách trình bày về thiền định, và có lẽ tôi đã giảng dạy cả ngàn lần về thiền, nhưng mỗi lần một khác, và mỗi lần nó đều trực tiếp và mới mẻ.

May thay ta sống trong một thời đại mà tất cả mọi người trên thế giới đều quen thuộc với thiền định. Càng ngày thiền càng được chấp nhận như một lối tập luyện, bỏ qua và vượt trên tất cả những hàng rào văn hóa và tín ngưỡng, giúp hành giả thiết lập một tiếp xúc thẳng với sự thật của bản thể họ. Đấy là một luyện tập vượt ngoài giáo điều của các tôn giáo, và là tinh túy của tôn giáo.

Thông thường chúng ta lãng phí đời mình, lạc ra ngoài cái ngã chân thực của ta, trong những hoạt động bất tận. Thiền trái lại, là phương pháp đưa ta trở về chính mình, ở đấy ta có thể thực sự chứng nghiệm và thưởng thức cái bản thể toàn vẹn của ta, vượt ngoài mọi mẫu mực thói quen. Những cuộc đời của chúng ta được sống trong đấu tranh căng thẳng và lo âu, trong sự quay cuồng của tốc độ và bạo động, trong cạnh tranh, bám víu, chiếm hữu, thành công, ta mãi mãi chất đầy những hoạt động và bận rộn thuộc ngoại vi.

Thiền chính là cái ngược lại. Thiền định là làm một cuộc tuyệt giao với cái cách ta hành động “bình thường,” vì đấy là trạng thái không lo lắng không bận tâm, không có cạnh tranh, không có ham muốn sở hữu hay níu kéo một thứ gì, không có sự phấn đấu quyết liệt đầy âu lo, và không có sự khao khát đạt thành: Một trạng thái không có tham vọng không có lấy hay bỏ, không hy vọng cũng không sợ hãi, một trạng thái trong đó ta dần khởi sự buông bỏ mọi cảm xúc và khái niệm đã giam hãm ta để tung cánh vào bầu không gian của tính tự nhiên đơn giản.

[...]

Gặp người thiền định giữa trưa/ Nghe mưa đổ xuống hồn thưa suối nguồn
Đại lão sơn, B'lao, tháng 7.2013

Luyện tập chánh niệm

Thiền định là đưa tâm về nhà, và việc này trước hết được hoàn tất nhờ luyện tập chánh niệm.

Một lần có một thiếu phụ đến hỏi Phật làm cách thế nào để thiền. Phật bảo nàng hãy ý thức từng động tác của đôi tay khi nàng kéo nước giếng, vì ngài biết như vậy nàng sẽ tự thấy mình ở trong tâm trạng an bình, khoáng đạt và bén nhạy, mà chính là thiền định.

Sự thực tập chánh niệm, đưa cái tâm phân tán trở về nhà - và do đó tập trung ý thức vào những khía cạnh khác nhau của con người chúng ta - được gọi là “Tịnh trú” hay “An trú”.  [...]

Đầu tiên, mọi mảnh vụn của con người ta - thường mâu thuẫn chống chọi nhau – bây giờ ổn định, tan hòa và trở thành bạn. Trong sự ổn định ấy ta bắt đầu hiểu mình hơn, và đôi khi còn thoáng thấy được tia sáng tự tính bản nhiên của ta. Thứ hai là, luyện tập thiền định làm tiêu tan tính tiêu cực, bạo hành nơi ta, những cảm xúc hỗn độn đã chất chứa  nhiều đời; thay vì đàn áp chúng hay bị lôi cuốn theo chúng, ở đây điều quan trọng là ngắm nhìn chúng và bất cứ gì khởi lên trong tâm, với sự chấp nhận và bao dung, càng cởi mở càng tốt. Những bậc thầy Tây Tạng thường bảo rằng tính độ lượng sáng suốt ấy giống như không gian vô biên, thân thiết và dễ chịu, làm bạn cảm thấy như thể được bao phủ, được che chở trong một cái mền bằng ánh sáng.

Dần dần, khi bạn vẫn ở trong trạng thái cởi mở, tỉnh giác ấy, và dùng một trong những phương pháp sẽ nói sau, để làm cho tâm càng lúc càng tập trung hơn, tính tiêu cực nơi bạn càng ngày càng tan loãng ra; bạn khởi sự cảm thấy thoải mái trong toàn diện bản thể bạn, hay như ngưòi Pháp nói: "être bien dans sa peau". Từ đấy phát sinh sự buông xả và một niềm an lạc sâu xa. Theo tôi thì sự tập luyện này là cách tốt nhất để chữa trị thân bệnh và tâm bệnh nơi bạn.

Thứ ba, sự tập luyên này vén màn, làm hiển lộ thiện tâm căn bản của bạn, vì nó làm tan biến thói hung ác hay tác hại ở trong bạn. Chỉ khi trừ khử được thói ấy, ta mới thực sự hữu ích cho người khác. Vậy thì nhờ tập luyện, trừ khử dần thói ác tác hại khỏi tâm ta, mà ta có thể để cho thiện tâm chân thực của ta – lòng tử tế, từ bi tự nhiên nơi ta - chiếu sáng, và trở thành bầu khí hậu cho bản thể đích thực của ta phát triển.

Bây giờ bạn thấy tại sao tôi gọi thiền định là sự thực hành chân thực để đi đến hòa bình, đi đến sự không gây hấn, đi đến sự bất bạo động. đấy là sự giải trừ vũ khí chân thực và quan trọng nhất.

Sự an bình tự nhiên

...

Toàn thể sự thực hành thiền định có thể rút gọn vào ba điểm cốt yếu: Ðưa tâm về nhà, buông xả và thư giãn.

Ðưa tâm về nhà có nghĩa là hướng dẫn tâm đến trạng thái an trú nhờ thực tập chánh niệm. Trong ý nghĩa sâu xa nhất, thì đưa tâm về nhà có nghĩa là xoay tâm vào trong và an trú trong bản tánh tự nhiên của nó. Ðiều này chính là thiền định tối thượng.

Buông xả là giải phóng tâm khỏi ngục tù chấp thủ, vì bạn đã nhận thấy rằng mọi đau khổ, sợ hãi và lo buồn đều bắt nguồn từ sự khát ái của tâm chấp thủ. Ở bình diện sâu xa hơn, sự thực chứng, niềm tin phát sinh do hiểu rõ bản chất của tự tâm sẽ làm cho bạn có được tính bao dung sâu sắc và tự nhiên, khiến bạn dễ dàng buông hết mọi chấp thủ của mình, để cho nó tự bay mất, tan vào trong nguồn cảm hứng của thiền định.

Cuối cùng, thư giãn có nghĩa là khoáng đạt, giải tỏa tâm khỏi mọi căng thẳng. Sâu hơn nữa, là bạn thể nhập vào bản tính chân thực tự nhiên của tâm bạn một cách thoải mái, vào trạng thái Rigpa. Tạng ngữ diễn tả tiến trình này là "thư giãn trên Rigpa”. Giống như khi ta đổ một nắm cát trên một mặt phẳng, thì mỗi hạt cát tự động an trú. Ðấy là cách bạn thư giãn vào trong bản tính chân thực của bạn, để cho mọi ý nghĩa cảm xúc tự động rút lui, tan biến vào trong trạng thái tâm tự nhiên.

Mỗi khi thiền định, bài thơ sau đây của Nyoshul Khenpo luôn luôn gây cho tôi nguồn cảm hứng:

Hãy an trú tịch nhiên
Cái tâm mệt mỏi này
bị nghiệp làm xơ xác
với tư duy cuồng loạn
như sóng vỗ không ngừng
trong biển lớn sinh tử.
Hãy an trú tịch nhiên.

Cần nhất là ta hãy thoải mái tự nhiên và khoáng đạt như hư không. Hãy lặng lẽ chuồn ra khỏi cái thòng lọng của bản ngã đầy lo âu thường ngày, buông mọi sự bám víu, và thả mình vào trong bản tính chân thực của bạn. Hãy tưởng đến cái tôi thường nhật của bạn như một khối băng hay một thỏi bơ để dưới ánh mặt trời. Nếu bạn đang cảm thấy cứng cỏi lạnh lùng, thì hãy để cho sự cứng cỏi ấy tan ra trong ánh mặt trời thiền định. Ðể cho niềm bình an làm việc trên bạn, giúp bạn thâu nhặt lại cái tâm phân tán gom vào trong sự an trú, và đánh thức dậy sự tỉnh giác và cái thấy sâu xa của minh kiến. Rồi bạn sẽ thấy tất cả thói tiêu cực nơi mình bị tước khí giới, tính bạo động tan ra, vọng tưởng chầm chậm tiêu tan như thể sương mù tan vào trong bầu trời khoáng đạt vô nhiễm của tính tự nhiên tuyệt đối nơi bạn.

Khi ngồi lặng lẽ, thân yên, lời im, tâm am tĩnh, bạn hãy để cho những ý tưởng, cảm xúc hay bất cứ gì khởi lên, tự đến và đi, không bám víu vào cái gì.

(Trích Tạng Thư sống chết - Sogyal Rinpoche, Thích Nữ Trí Hải dịch, NXb Hồng Đức)

Đừng nói "ngày mai"

Bởi ngày mai...không kịp.

Qua một người bạn của mẹ sống ở Úc, tôi biết về tình cảnh của cô. Cô muốn kết nối với tôi và tôi tìm đến. Cô mang trọng bệnh từ năm 17 tuổi, các cơ teo dần, phải nằm một chỗ. Đời sống mỗi ngày là một chuỗi đau đớn về thể xác, lẫn tinh thần. Cô không thấy mình được yêu thương, không có một người thân nào khiến cô có thể tin tưởng tuyệt đối. Người thân lại là những người làm tổn thương nhau, gây phiền muộn, phẫn nộ cho nhau vì những tranh chấp, cãi vã...

Mỗi lần về Phan, tôi ghé thăm cô, trò chuyện, động viên tinh thần cô. Có lúc cô đã coi tôi như người mà cô có thể tin tưởng (nhất), muốn tôi sẽ thay cô làm từ thiện với khoản tài sản còn lại của cô khi cô mất đi ...Cô đã từng dặn dò tôi rất nhiều về "kế hoạch" đó, nhắc tôi tìm hiểu, liên hệ các tổ chức thiện nguyện này kia. Hai, ba năm nay, trong những cuộc điện thoại - phần lớn do cô gọi - cô cứ hỏi hoài chuyện khi nào tôi mới về lại Phan, sao con bận rộn thế, con tranh thủ về nha, con phải ăn với cô một buổi cơm...Mỗi lần vậy, tôi lại hứa...Và lới hứa đã mãi mãi không còn thực hiện được.

Sáng sớm nay, cô đã tự kết liễu đời mình. Nghe tin và giờ gõ những dòng này, trái tim tôi như đang bị bóp nghẹn. Có lẽ cô phải làm thế vì không tìm thấy một mối dây ràng buộc ấm áp nào níu cô ở lại với sự sống. Thương cô khó siêu thoát vì chọn cách ra đi như thế. Và trách mình thật nhiều.

Vậy là tôi chỉ thăm cô được đôi ba lần. Đã xa Phan quá lâu. Điều ray rứt nhất là gần đây cứ nhủ trong lòng sẽ gọi điện thăm cô, nhất là khi nghe tin cô đòi uống thuốc tự tử. Vậy mà, lúc nhớ thì bận, hẹn lại lúc rảnh; lúc rảnh lại quên...

Hôm qua là thứ bảy - ngày nghỉ của tôi mà, sao tôi không nhớ và gọi cho cô? Lẽ ra tôi có thể làm một thanh củi - nếu không là một cái phao - trong một vài giờ khắc của cuộc đời cô, vậy mà tôi đã chỉ đứng trên bờ nhìn cô bơi trong tuyệt vọng. Với những người thấy mình quá cô độc như cô, một cuộc gọi không cứu được người, nhưng cũng là một luồng gió ấm, cho vài sát na.

Cái chết của cô khiến tôi cứ nghĩ: Mình đã sống thế nào? Lời xin lỗi muộn màng hay chữ "giá mà" còn có nghĩa chi.

Và còn bao nhiêu điều không nên trì hoãn mà tôi cứ hẹn "ngày mai", "ngày mai", "lát nữa"? Khi mà cái chết (với mình, với người) luôn đến bất ngờ. Rất bất ngờ. "Không thể nào mặc cả".

Nén hương lòng này, con xin cô tha lỗi cho con...

Như lý tác ý

from: langmai.org

Nửa đêm, ngồi xuống thở, mở trong mobile pháp thoại Năm tâm sở biến hành, khi tăng thân Làng Mai vừa hát đến câu "Con xin nguyện sám hối tất cả" cũng là lúc nước mắt người ngồi rơi xuống lòng bàn tay để ngửa...Như một gánh nặng vừa trút đi một ít.

Bởi bài hồi hướng như một ánh đèn cao áp rực sáng đột ngột soi vào góc tối của mình, thấy sự vẩn đục đã đóng từng lớp dày, sự khát ái đã trở thành con đường mòn cho tâm ý đi - về, thấy mình thật tệ khi biết có một nẻo vô minh mà vẫn cứ trượt vào...

Rớt nước mắt, bởi còn nhớ quá mình - của - 10 - năm trước. Nhớ hình ảnh "con bé" quả quyết đi xa một mình, "con bé" ngồi ăn trưa ở Đàn Nam giao trong sự "im lặng hùng tráng", ngồi ở thiền đường Bát Nhã, ngồi cả buổi chiều không chán trong một góc chánh điện Từ Hiếu... Những cuộc ngồi hạnh phúc.

"Mất rồi mình của ngày xưa"? Không hẳn là "mất", nhưng ly - nước - lọc - mình đã lẫn thêm màu khác - đục và tối hơn... Ừ, làm sao người ta có thể giữ lại được ánh mắt trong veo của ngày cũ. Sự thuần khiết đương nhiên sẽ mất đi theo thời gian? Nhưng không, đừng bao biện. Thời gian đâu có lỗi. Và càng sống, ngược với sự lão hóa của cái túi da này, tinh thần há chẳng phải lá thứ duy nhất phải mạnh mẽ hơn sao? Để "như lý tác ý", để lọc bụi bẩn, để không chìu chuộng những ham muốn tầm thường.

Mình lại nghĩ đến V.A. - anh bạn đồng nghiệp cùng sống và làm việc tại Sài Gòn, quen nhau từ một khóa học ở Hà Nội. Thông tin anh và vợ cùng hai con đang chuẩn bị cho con đường xuất gia, tham gia vào tăng đoàn Làng mai đã làm mình "chấn động" nhẹ, với niềm vui khó tả.

Mình vẫn hay nghe những dè bỉu của thế gian với những người xuất gia - dù có tu hay không tu, mình không tranh luận, cũng không nói mình vẫn luôn tin, rất tin vào sự trả ân, báo hiếu của người - tu - đúng - nghĩa, những đóng góp vi diệu của những người bị cho là "lánh đời" ấy đối với hạnh phúc của chính họ lẫn của tha nhân. Như với V.A. thôi, lúc anh chỉ đang là cư sĩ như lúc này, những cuộc gặp có anh -  trong nhóm bạn 7 người SG quen nhau ở HN ấy - bao giờ cũng được bao phủ bởi một bầu không khí hỉ lạc. Có thể có những người không nhận ra năng lượng chánh niệm và an lạc đến từ một người khác, nhưng nó là có thật.

Nói chuyện với V.A., hai chữ "xuất gia" lại trở lại với mình, như một tiếng gọi yêu thương....

Khởi nghĩ đến những người - biết - sống - một mình, biết - sửa - mình, cũng như "niệm" về những "nẻo về" như những ân sủng lớn mình đã có được, ta sẽ biết quay lưng với con đường mòn có mùi dục lạc, nâu ơi!

Ánh sáng của niềm vui sống

Nắng đẹp lạ kỳ, trên đường tôi đi sáng nay. Tôi chạy xe mà như thấy mình đang tắm trong Suối Nắng. Tưởng như Nắng đang làm sống lại hết những tế bào bạc nhược sắp rã tan trên da người. Tưởng như không có gì có thể chết đi trong ánh nắng diệu kỳ ấy - ánh nắng mang ánh sáng của niềm hân hoan vui sống.

Nắng đẹp lạ kỳ, trong bầu không se lạnh sáng nay. Hơi ấm đất trời phả trên lưng, phải chăng có hơi ấm của mọi trái tim nồng quyện ở đó?

Đi dưới nắng trời, bất giác muốn xòe tay, và muốn cảm ơn - thật lòng, hơi thở những ai an tịnh,  hơi thở ai mang hình dáng nụ cười... Hơi thở này của chúng ta, với lá cây xanh mát, với suối nắng rưng vàng, với bầu dưỡng khí kia, chẳng phải là tương tức từng sát na đó sao.

Vậy cho nên: Thở vào, thở ra trong niềm trân quý những ngày ta - đang - sống nhé, mình ơi!

Trì hoãn là bất hạnh

Hôm qua trong cuộc trò chuyện hơn một giờ với thầy M.Tr. ở Đà Lạt, khi biết về tình hình dãi đãi của tôi, thầy có nói một câu mà tôi nghĩ mình sẽ ghi nhớ mãi từ đây: Trì hoãn là bất lực, bất tài, bất hạnh.

Thầy trò chỉ mới biết nhau và mới nói chuyện lần thứ hai qua điện thoại, không hiểu cơ duyên gì đã khiến thầy dành thời gian cho tôi một "pháp đàm" đầu năm đáng ghi nhớ và thúc đẩy tôi phải "ngồi xuống" như vậy. Tôi đã có một lời hứa với mình cho năm mới...

2014 ơi, "Cho tôi ôm cái niệm này"...

Cảm ơn thầy, cảm ơn anh T. Có lẽ anh đã không biết, anh là một người bạn mà mỗi khi nghĩ tới, em lại nhắc mình chú tâm vào hơi thở, tịnh hóa hơi thở của mình...Em đang rất cần những người bạn như vậy.

Sáng nay ta thèm vô núi sâu

Tẻ vui bởi tại lòng này (Nguyễn Du)

Sao chúng ta cứ mải mê đi tìm kiếm niềm vui ở bên ngoài, ở những cái vỏ, những ảo giác, ở một đối tượng mà ta nghĩ có thể mang lại hạnh phúc cho ta?

Mấy hôm nay, trong tâm trạng bất an vì những công việc chưa làm trọn, những lời hứa chưa thực hiện, ta càng thấy, thật  đúng làm sao: "tẻ vui bởi tại lòng này". Và chế tác an, hỷ và lạc khó vô cùng...khi ta đã không Định.

Sống như vầy, có phãi là bừa bãi lắm không? Có trân quý thì giờ đang có không?

Sáng nay ta thèm vô núi sâu
Sáng nay ta thèm lên núi xanh
Ta cấy lòng ta - đất nhiệm mầu
một hạt Tùng thơm biếc mây trong...

Mà "núi" hay "không núi", chẳng phải ở ngay trong tâm thức mi đó sao, Nâu? :D

Chú Bách

Ảnh 1 là khoe hình chú Nguyễn Tường Bách - tác giả của nhiều đầu sách mà tôi cực yêu thích. Sách nào của chú "ra", tôi cũng..."gối đầu giường" và mua tặng mọi người. Không ít tác phẩm đã mua trên 10 bản, cũng như với sách của chú Cao Huy Thuần.

Ảnh 2 là khoe...tay nghề ...nhiếp ảnh của bạn tui, biết làm nhòe mơ chân dung cần outnet ;))

Lần thứ hai gặp chú, lòng rất tươi, rất vui...Cảm ơn chú vì một buổi sáng được nghe Pháp. (Dù như chú nhắc: tất cả Pháp hữu vi/ như mộng huyễn, bào ảnh...)

Nghĩ về chú Bách, lúc nào tôi cũng nhớ một câu đã thuộc lòng: "Ta càng bất toàn thì càng có khuynh hướng thấy sai trái nơi người khác". Không nhớ đã đọc từ cuốn sách nào của chú, sáng tác hay biên dịch, nhưng tôi từng note lại hồi thời 360. Và mỗi lần trong tâm khởi...ghét ai, tôi lại nhớ câu nớ, lại tự nhắc mình.

Thật lòng biết ơn những bậc thiện tri thức, những "người thầy" như chú.

P/S: Sáng nay chú Bách cũng nói đến "tâm ngôn", làm nhớ một bài chú viết cho một giai phẩm Xuân: http://paramitalt.blogspot.com/2011/06/bat-tieng-noi-tham.html

Nuôi dưỡng chân tánh

Suy táp hình hài khởi túc vân
Phi quan lão hạc tị kê quần
Thiên thanh vạn thúy mê hương quốc
Hải giác thiên đầu thị dưỡng chân

(Dưỡng chân, Tuệ Trung Thượng Sĩ)

Hình hài suy yếu đâu phải là chuyện đáng bàn
Cũng không phải chuyện chim hạc lánh đàn gà
Nghìn màu xanh, muôn vẻ thúy tràn ngập làng nước
Góc bể chân trời là nơi nuôi dưỡng chân tánh của ta

Tôi đọc bài thơ này từ khách sạn V. ở Đà Nẵng tuần trước, trong quyển sách Đường về núi cũ chùa xưa của thầy PA. Thầy gửi tặng từ Nha Trang, năm 2008 nhưng đến 5 năm sau tôi mới nhận được, từ một sư thầy khác, trong một ngôi chùa ở Quảng Trị...

"Nhân duyên" với quyển sách và bài thơ đọc được trong lúc thân thể có phần suy nhược mà tâm cảm chỉ thèm chốn vắng yên khiến tôi cảm động vô ngần...

Tôi về Đà Nẵng để đưa tang Mẹ của một anh bạn vong niên thân quý. Rồi không hẹn mà về Quảng Trị. Cảm động, cũng có thể vì những dư vị khó quên từ chuyến về Ái Tử, Triệu Phong của Quảng Trị - một chuyến đi nằm ngoài dự liệu mà đánh thức trong tôi một suối nguồn an lạc. 

Hiện pháp lạc trú. Hiện pháp lạc trú. Tôi đã có một ngày trực nhận được điều đó. Trong những khoảnh khắc ngồi bán già uống trà với hai sư, trong những giờ phút ngồi đọc Triết học về Tánh không của thầy Tuệ Sỹ, trong buổi cơm chay ở quán Cọ Dầu, trong giấc ngủ dưới mái chùa bên một mệ chưa quen, trong những bước chân vòng quanh sân chùa buổi sớm còn đầy hơi sương, trong khi mở hộp thư đọc được bài thơ đầy thiền vị của anh T.: Nghĩ chồng lên nghĩ/ Tạo thành rừng si/ sớm tối li bì/ Biết đâu nguồn cội...

Thư phòng ấm cúng đầy kinh sách của thầy N.M, nụ cười của ba vị Tuệ Sỹ, Lê Mạnh Thát và Phạm Công Thiện trong bức ảnh ngay bàn trà, cỏ cây xanh mát trong mưa ngoài khung cửa...Một khung cảnh "đường trung đoạn tọa tịch vô ngôn"...khiến tôi thành thật nói: "Tịnh độ là đây rồi".

"Tịnh độ" đó khiến sư T. nhớ Trịnh Công Sơn: Tôi mời em về/ đêm gội mưa trong/ em ngồi bốn bề/ thơm ngát hương trầm... Chưa bao giờ lời ca của Đóa hoa vô thường lại hay đến vậy, trong "cảnh giới" trùng ngộ kỳ diệu đến vậy. Và chúng tôi gọi mưa của ngày đêm không dứt ở Triệu Phong  hôm đó là "mưa trong". Mưa trong cứ rơi hoài cũng được, chúng tôi lép nhép thăm Sông cũng không sao, vì những nụ hoa trong trẻo đã không ngừng bung nở trong lòng, như có nắng xuân...

Tôi nghiệm ra, tôi luôn tìm thấy năng lượng an lạc khi "sống" dưới mái chùa. Sao không hạnh phúc cho được,  khi đi, đứng, nằm, ngồi đều "nhắc" mình có chánh niệm. Như thầy dặn khi thức dậy, đặt bước chân xuống nền đất đã nghĩ đến những sinh linh ở dưới bàn chân ấy... Và càng quán niệm, lòng ta càng đầy biết ơn...Biết ơn để hồi hướng niềm an lạc đến tất cả chúng sinh.

Không cần "ngoại cảnh" là "góc bể chân trời", tôi chỉ mong mình luôn có dịp được "trở về" với những ngôi chùa làng. Im vắng và im vắng, giữa những tiếng chuông. Kiếp này còn nặng nợ (!), tôi sẽ nguyện cho một kiếp nào, không gian sống của mình là một ngôi chùa làng - nơi có thể giúp những kẻ sơ cơ như tôi tìm lại và nuôi dưỡng được chân tánh của mình, nuôi dưỡng từng ngày, từng sát na....

Nụ xanh dưới mái chùa...

Duy biểu học

Tôi vẫn còn nhớ những ngày tháng nghiền ngẫm cuốn Duy biểu học, trong ánh sáng chưa bao giờ đuổi được hết bóng tối, nơi căn nhà cũ ở Cư xá Đô Thành.

Nhưng mà ánh sáng trong lòng tôi đã được thắp lên từ đó, khi tôi đọc sách. Cuộc sống phàm phu bề bộn có lẽ khiến tôi lần hồi đánh mất chút ánh sáng trong lòng, nếu tôi không được nhắc nhở bằng cách nghe lại, đọc lại, đọc thêm những lời Bổn sư đã dạy, dù đọc lại nhiều lần vẫn khó mà lĩnh hội hết.

Mỗi lời dạy là một tiếng chuông gióng lên, khiến ta nhắc mình an trú,  nhắc mình đừng nhìn sự vật bằng con mắt lưỡng nguyên, nhị kiến; nhắc mình không hẹn ngày giờ nào khác để hạnh phúc, mà phải là chính giây phút này, bây giờ, ở đây, trong "tiếng chuông đang ngân" này.

Với tôi, đây là môt cuốn sách cực kỳ nên đọc, cho những ai có cơ duyên muốn nhận diện Tâm, hiểu được bản chất của các Thức. Một cuốn sách có thể dành đọc cả một đời:

http://langmai.org/tang-kinh-cac/vien-sach/giang-kinh/duy-bieu-hoc-hieu-su-van-hanh-cua-tam

P/S: Nhân reply thư của "thiền giả rừng sim"

Làm cụm tro tàn...

Chê lòng đất không về nơi cố hữu
Xin đốt lên chút lửa cuối đời thôi
Làm cụm tro tàn trong tiềm nhỏ
Để ngày sau con cháu nhớ xa xôi...

Thơ của papa, đọc cho mình nghe đêm qua, khi hai cha con nói về chuyện xác thân con người khi nằm xuống, có cần phải về với đất rồi mục rữa dần dần không...

Ba bảo đã viết lâu rồi, nhưng lần đầu mình nghe...

"Đốt lửa" cuối đời. Cả nhà mình giống nhau chuyện này. Nghĩa trang trông buồn lắm. Đất rồi cũng không đủ đón người. Cứ thành tro cho nhẹ... Hiến xác được càng hay.

Lúc gõ lại những dòng thơ này của ba, mình mới nhớ ra hồi xưa mình cũng từng viết một bài thơ có tên Làm hạt tro bay...Ôi, cũng là tro, nhưng mình lại (từng) muốn nó bay sao?...:) Phiêu lưu đến cuối đời...?

Rồi cũng thế thôi. Nên mong mình, mong người giữ tâm thật an để xác thân này cũng nhẹ, khi chưa thành bụi tro...

Bữa cơm hạnh phúc

Gần đây phát hiện ra mình hạnh phúc khi ăn cơm một mình, trong những buổi trưa từ chỗ làm chạy ra quán chay. Có lẽ vì một mình giúp mình "giữ chánh niệm" tốt hơn. Cũng có lẽ vì quán nớ đã là một chốn quen thuộc với mình .Ở đó có những nụ cười mình đã rất quen, có chị đứng quán người miền Tây luôn trò chuyện thân mật như người chị hai....Hôm nay, chị bảo với mình, "ở đây chị cười nhiều vậy chứ tháng bảy này, tối về chị nhớ mẹ, chị buồn lắm". Cách đây hai tháng là ngày giỗ đầu tiên của mẹ chị...

Chị tên là Thủy, làm ở quán 27, Phan Xích Long. Mình ghi lại đây, vì biết đâu trí nhớ suy tàn khiến sau này mình quên mất tên chị - tên một người đã nấu những bữa cơm trưa ngọt lành, tên một người có nụ cười khai mở nụ cười người khác...

Hôm nay mình tặng chị vài đĩa nhạc Phật giáo để mở ở quán, từ nguồn đĩa của chị Diệp. Chỉ có vậy mà mình thêm vui. Nên nghĩ đến những gì chị Diệp (nay đã là Thích Nữ Đức Tâm) làm, mình cảm phục quá. Hôm nay đến thăm chị ở Quan Âm Tu viện. Chị thật đẹp với chiếc đầu không có tóc. Ngồi với chị một chút, mà năng lượng an lạc từ chị đã lan sang mình...

A Di Đà Phật! Thiện tri thức đâu có thiếu nếu mình muốn gặp...

Nguyện cho nụ cười chị Thủy luôn nở trên môi, nguyên cho chị Diệp gặp nhiều thuận duyên trên đường tu tập, và những hạnh nguyện của chị đều thành tựu.

Trời trống mây thì trăng mới sáng

"Trời trống mây thì trăng mới sáng" (Chuyện thiền). Ai có trí đều biết điều hiển nhiên ấy, nhưng làm sao để "trời trống mây" - ở đây có thể hiểu là làm tâm sáng lại, lau bụi cho tâm - là cả một sự thực nghiệm lâu dài. Những tản văn trong tập sách Thấy Phật là những "cái thấy" của Cao Huy Thuần từ những kinh nghiệm học và hành Phật của ông.

Linh hoạt trong ngôn ngữ; khúc chiết, phân minh trong triết luận, Cao Huy Thuần cứ "vén mây" dần dần trong mỗi câu chuyện kể bằng tất cả sự uyên thâm và hóm hỉnh của mình. Trò chuyện với người trẻ, ông có những câu chuyện về bình đẳng nam nữ, về tình yêu, đám cưới, về chiếc nhẫn đôi lứa trao nhau để chia sẻ cách yêu nhau thế nào cho... bớt khổ, để hiểu chính gia đình "là chỗ để học và để hành hai chữ vô ngã"... (Quà tết, Ðám cưới, Nhẫn). Trò chuyện với nhà văn Nguyễn Ngọc Tư sau "sự cố" nhà văn bị kiểm điểm, ông nói về "cái giận" một cách thâm thúy, để dù ai đang giận cũng phải vứt giận mà cười... mình (Vẽ cây vẽ chim).

Từ bài thơ Ði chùa Hương của Nguyễn Nhược Pháp, Cao Huy Thuần kết nối sang câu chuyện tín ngưỡng của dân tộc để nhắc mình, nhắc người đừng đánh mất cái tâm bình dị (Chùa Hương) vì "Tâm bình dị, dạ chân chất, nhìn đâu cũng thấy Phật". Từ khả năng tập trung chú ý của học sinh, ông diễn giải thật thơ về "định" và "tuệ" (Trên ghế nhà trường). Từ câu chuyện với "người quét chùa", ông đặt ra câu hỏi cho người trí thức về nghĩa vụ "làm sạch cho đất nước" (Tặng người quét chùa trên núi Túy Vân).

Trách nhiệm của người trí thức ở đời, cách thức gánh vác số phận chung cũng là cái tứ bàng bạc trong nhiều bài viết của Cao Huy Thuần. Cũng vậy, ẩn hiện sau những tinh túy của triết học Phật giáo được chuyển hóa nhuần nhuyễn trong mỗi câu chuyện còn là một tình yêu với đất nước, với dân tộc VN - một dân tộc may mắn có "một văn hóa hòa bình" mang truyền thống hiền hòa của Phật giáo: làm lành, tránh ác.

Bay trên đôi cánh của lòng tin và trí tuệ, những câu chữ cứ mở ra những nụ cười đạo vị, có nụ cười tủm tỉm, thâm trầm; có nụ cười sảng khoái, khinh an. Sự tự tại từ tác giả cứ tự nhiên mà chuyển lưu sang người đọc để càng đọc càng thấy "sáng" ra một niềm hoan hỉ.

Nếu ví trăng như một hình ảnh của sự tỉnh thức, tác giả đã "nhìn trăng", "theo trăng" và cả đùa được với trăng bằng cái thấy của một thiện tri thức thật hiểu, thật tin vào Phật tính nơi mỗi người, biết làm cho "trống" những tạp niệm, tham dục trong tâm. Và Thấy Phật, không hề siêu hình, rốt ráo nhắc ta học chữ "không" - trước mắt là không với lợi, không với danh bởi chính sự vướng mắc, tham đắm vào đó làm ta che phủ mất bản tính vốn trong sáng như mặt trời, mặt trăng nơi mình - Phật ở trong tâm mình.

Sách do Phương Nam và NXB Tri Thức ấn hành nhân mùa Phật đản Phật lịch 2553.

P/S: Bài đã in trên Tuổi Trẻ nhật bào ngày 8-5-2009

Đây là quyển sách không chỉ dành cho người Phật tử, nó cần thiết cho tất cả những ai muốn "lau chùi" tâm của mình, nuôi dưỡng và mở rộng từ tâm ;)