Tonlé Sap buồn

Biển Hồ, 16-7-2014

Thích tấm ảnh này vì có thằng bé con con chạy trên "đê", và một bầu trời trĩu nặng - như cảm giác trước những hình ảnh "người Việt mình" ở chốn này.

Chàng trai 23 tuổi người Cam - Sarakan bảo mùa mưa, con đường đó nằm dưới nước...Bình thường thôi, nhiều người ở đây sống trên nước và "mộ" cũng chìm trong nước.

P/S: Bạn nào quan tâm đến Biển Hồ có thể đọc thêm note mình viết trên FB của Kirakira: Biển Hồ thiếu sách. Và hướng dẫn cặn kẽ của một blogger: Cambodia (P.4): Biển Hồ Tonle Sap

Trẻ em VN ở Biển Hồ trên đường đi học về...

Và một ghi chép (về Biển Hồ... trên bờ) của bạn đồng hành:

Không chỉ VN, đến đâu cũng nhìn thấy sự nghèo đói như vòi bạch tuột, càng xa trung tâm thì nghèo đói càng tăng lên. Khung cảnh càng buồn tẻ, nhạt màu, phủ đầy bụi. Trẻ con quần áo càng cũ nát, chạy lung tung, mắt như trắng dã hơn. Một vài nơi ở Campuchia trông giống như quá khứ của VN những năm đầu mở cửa, người ngồi lèn chặt trên những chiếc xe, người ta ngồi cả trên mui xe, hoặc những thùng xe há đuôi thòi ra ngoài toàn bộ chân người như những cái xác mệt mỏi. Người ta chạy xe máy thậm chí chở ba chở tư chẳng buồn đội mũ bảo hiểm, mạng người xem rẻ như bèo.

by Nguyễn Ngọc Thuần

Một đôi lúc, trong cái khung cảnh ấy, thấy thật chạnh lòng. Những gì bình thường nhất mình mang theo từ VN, bỗng chốc như một sự xa hoa. Ở đây, không có những bữa tiệc, hoặc post lên fb những cái đùi gà nhảm nhí, không có hàng hiệu, hoặc than nắng than mưa ỉ ôi. Không có ánh đèn sáng choang như trong nhà hàng, hoặc mặc quần áo đẹp rồi miệng cười toe toét chụp ảnh tíu tít.

Ở Biển Hồ, những cái nhà tạm bợ như những cái chòi lá bay phất phơ trong gió. Không thiếu người VN sống trong những cái chòi như vậy. Một vài đứa trẻ chờ người lạ đến bâu lại xin thức ăn. Đầu tiên một vài đứa xin vài ổ bánh mì, một vài đứa đến sau xin luôn cả những ổ bánh mì đang ăn dở, rồi một vài đứa khác nữa lấy luôn bọc đồ ăn vụn. Chúng nhanh chóng kéo nhau ra khoảng đất trống bụi mù, xé toạc những cái bọc ra, rỉa rói như những đàn cá bị bỏ đói lâu ngày.

Thế rồi bất ngờ trong cái đám bụi ấy, mình thấy dòng chữ UNICEF in trên áo một thằng bé, nó được hiểu như một sự thương xót của người phương tây đem đến đây. Mình cũng không đủ giàu để làm một điều gì đó ra vẻ thương người hơn ngoài việc đuổi theo để chụp cho trọn vẹn cái dòng chữ ấy, câu thần chú dành cho trẻ con.

Nhưng rồi cái thằng bé ấy như nhận ra kẻ tọc mạch bám dai còn hơn đỉa đói, cứ quay ngoắt lại, nhìn mình chằm chặp, chụp mãi chẳng được. Cuối cùng thì nó cũng phải thua mình vào giờ xe lăn bánh. Trong ảnh, trên nền đất, mình nhìn thấy như một gia đình.

Nguyễn Ngọc Thuần

From Santa Clara

"...Ở đây có nơi đìu hiu, có nơi nhộn nhịp hơn, nhưng cảm giác cứ như người ta đều đang đợi cái gì đó. Có khi chỉ là đợi ngày trôi qua.."  (25.4.14)

Để lưu và "báo cáo" với Mít Đặc: "ảnh" đã về tới! :x.

Nhớ thêm: Cái áo lạnh theo Đặc đi khắp các xứ lạnh và theo mình đi Thượng Hải đã được để lại ở thành phố này.

Và nhắn thêm: Hôm trước vào một quán cafe trên đường Kỳ Đồng, trông thấy một chiếc ghế bập bênh, nhắc nhớ... :)

Đừng nói "ngày mai"

Bởi ngày mai...không kịp.

Qua một người bạn của mẹ sống ở Úc, tôi biết về tình cảnh của cô. Cô muốn kết nối với tôi và tôi tìm đến. Cô mang trọng bệnh từ năm 17 tuổi, các cơ teo dần, phải nằm một chỗ. Đời sống mỗi ngày là một chuỗi đau đớn về thể xác, lẫn tinh thần. Cô không thấy mình được yêu thương, không có một người thân nào khiến cô có thể tin tưởng tuyệt đối. Người thân lại là những người làm tổn thương nhau, gây phiền muộn, phẫn nộ cho nhau vì những tranh chấp, cãi vã...

Mỗi lần về Phan, tôi ghé thăm cô, trò chuyện, động viên tinh thần cô. Có lúc cô đã coi tôi như người mà cô có thể tin tưởng (nhất), muốn tôi sẽ thay cô làm từ thiện với khoản tài sản còn lại của cô khi cô mất đi ...Cô đã từng dặn dò tôi rất nhiều về "kế hoạch" đó, nhắc tôi tìm hiểu, liên hệ các tổ chức thiện nguyện này kia. Hai, ba năm nay, trong những cuộc điện thoại - phần lớn do cô gọi - cô cứ hỏi hoài chuyện khi nào tôi mới về lại Phan, sao con bận rộn thế, con tranh thủ về nha, con phải ăn với cô một buổi cơm...Mỗi lần vậy, tôi lại hứa...Và lới hứa đã mãi mãi không còn thực hiện được.

Sáng sớm nay, cô đã tự kết liễu đời mình. Nghe tin và giờ gõ những dòng này, trái tim tôi như đang bị bóp nghẹn. Có lẽ cô phải làm thế vì không tìm thấy một mối dây ràng buộc ấm áp nào níu cô ở lại với sự sống. Thương cô khó siêu thoát vì chọn cách ra đi như thế. Và trách mình thật nhiều.

Vậy là tôi chỉ thăm cô được đôi ba lần. Đã xa Phan quá lâu. Điều ray rứt nhất là gần đây cứ nhủ trong lòng sẽ gọi điện thăm cô, nhất là khi nghe tin cô đòi uống thuốc tự tử. Vậy mà, lúc nhớ thì bận, hẹn lại lúc rảnh; lúc rảnh lại quên...

Hôm qua là thứ bảy - ngày nghỉ của tôi mà, sao tôi không nhớ và gọi cho cô? Lẽ ra tôi có thể làm một thanh củi - nếu không là một cái phao - trong một vài giờ khắc của cuộc đời cô, vậy mà tôi đã chỉ đứng trên bờ nhìn cô bơi trong tuyệt vọng. Với những người thấy mình quá cô độc như cô, một cuộc gọi không cứu được người, nhưng cũng là một luồng gió ấm, cho vài sát na.

Cái chết của cô khiến tôi cứ nghĩ: Mình đã sống thế nào? Lời xin lỗi muộn màng hay chữ "giá mà" còn có nghĩa chi.

Và còn bao nhiêu điều không nên trì hoãn mà tôi cứ hẹn "ngày mai", "ngày mai", "lát nữa"? Khi mà cái chết (với mình, với người) luôn đến bất ngờ. Rất bất ngờ. "Không thể nào mặc cả".

Nén hương lòng này, con xin cô tha lỗi cho con...

Khua thức

Trời mưa mà nghe  Hồ như của Hoàng Quốc Bảo, thiệt là dễ ứa nước mắt.

Hôm qua đọc Ghi chép lang thang của Đỗ Hồng Ngọc, mới biết nhạc sĩ Hoàng Quốc Bảo nay đã là tỳ kheo Không Hư.

Từ Hồ như đến Không Hư, chắc đã nhiều "chuyển điệu. Trăm rừng xanh trở lại? Người hồi sinh trở lại?

Ôi, gần 20 năm mới nghe lại giai điệu này...Tuổi hoa niên không thấy bài ca buồn như bây giờ. Và lòng cũng không bị "khua động" như bây giờ...

Sẽ còn nhớ lâu, tên của ông, nhạc sĩ à, như nhớ thương chữ "quê hương" khảm trong lòng những phận ly hương. Và nhớ ông, còn vì một chữ trong bài ca:

Đôi lúc ta buồn hơn cỏ dại/ Cuộc tình xưa khua thức khi mai...

Nghề

"...Giờ thì tôi hiểu, nghề thầy thuốc có thể cứu mạng, nghề nhà giáo có thể cứu tâm hồn, còn nghề nhà báo ở VN chỉ tự cứu lòng tự trọng nghề nghiệp của chính mình thôi cũng đủ kiệt sức".

Nguyễn Phương Mai viết thế trong một note về ngày 21-6 đăng trên FB của cô. Tôi đọc một lần mà gần như thuộc lòng câu đó. Tối nay, vô tình nghe một cô gái trẻ - có lẽ là sinh viên - tường thuật về bài viết của Phương Mai cho hai cô bạn của mình với tất cả sự tâm đắc, và không quên nhắc lại ý đó.

Quán đông quá nên tôi ngồi chung bàn với các cô, lo check điện thoại đọc tin gửi muộn của PV nên bao nhiêu "líu lo bên đời" đều không nghe thấy; nhưng đến đoạn "gần 700 cơ quan báo chí ở VN có chung 1 Tổng Biên Tập", "Việt Nam xếp thứ 174/177 trên bậc thang tự do báo chí" thì "nỗi buồn" ấy chảy hết vô tai. Thật tình là muốn...góp chuyện với mấy cô :)), nhưng rồi cắm cúi ăn..., nghĩ về sức ảnh hưởng mạnh mẽ của mạng xã hội lúc này, cũng như sức mạnh của từng ngòi bút tự do, đơn lẻ.

Giả sử một ông/ bà TBT hay một bác "tuyên huấn" đang ngồi cùng bàn với các cô thì sao nhỉ? :D

early morning

Thêm một chủ nhật ra đường khi gió còn gói đầy sương, nhiều quán cafe còn đóng cửa...

Mang cafe đến bệnh viện cho anh T vì câu nói của anh hôm trước: "Thấy ly cafe 15.000 đồng, thèm mà không dám uống. Mà ở quê làm suốt ngày có thèm đâu cô, lên đây rảnh quá, tự nhiên thèm...". Làm hôm đó đến nay, mỗi lần pha cafe là nhớ cái "mong ước không thành" đó của anh.

Từ Nhi Đồng 2 đi bộ ra đây. Lạ lùng, khi 7g sáng ngồi một mình giữa "quán không", nhìn xuống tán me non này, góc đường này...Và uống cafe Ý, đợi bạn, đợi gặp một "Bồ Tát" người Ý - bác sĩ Roberto De Castro.

Có thời băng ngang góc đường này miết, để đi học tiếng Pháp, nhưng giờ vốn tiếng Pháp là số zero. Lạ lùng, cái thứ trí nhớ... thơ thẩn! Làm như chỉ chọn nhớ...thơ.

Nhắc đến thơ vì sáng nay... nghe thơ ở hành lang bệnh viện, nghe qua mà nhớ: một bài 6 câu, ghép 6 chữ đầu thành tên thuốc Captan lính hay hút thời đó (?): "Chàng mũ đỏ tung hoành ngang dọc/ Anh mỉm cười khi dù giữa không gian/ Phận làm trai đi diệt lũ tham tàn/ tình yêu đó em ơi xin giấu kín/ Anh sẽ về khi non nước bình yên/ Nợ núi sông hơn nợ ân tình". Tác giả bài thơ đó - một sĩ quan không quân của quân đội VNCH - đã mất trong cuộc chiến...

Còn có cả hai câu này: "Ta ngơ ngác như hồn quân chiến bại/ Nuốt hận sầu gieo hạt giống tương lai" - thơ của một người từng là trung sĩ quân đội VNCH đọc cho mình nghe sáng nay. Trước 75 đã đỗ tú tài, tiếng Anh, tiếng Pháp đều biết, rồi đi lính, đi học cải tạo. Làm lại cuộc đời với hai bàn tay trắng, chân đau vì gặp nạn, đến tuổi hơn 60 ông vẫn không nhà, không cửa, ở nhờ một cái rẫy tại Ea H'Leo, Đắk Lắk. Vợ gánh bánh canh đi bán, gặp ngày mưa, con đường đất đỏ trơn trợt từ rẫy là lộ làm đổ hết gánh bánh canh (người chồng kể, mà mắt người vợ chan đầy nước mắt...). Giờ hai vợ chồng già lay lắt ở bệnh viện gần 2 tháng nay, nuôi con gái nhỏ bị sốt bại liệt, tắt đường tiểu...

Gần 40 năm sau chiến tranh, khổ vẫn chồng lên khổ. Nhưng rồi ai cũng phải sống...Và biết cuộc sống còn có thơ, dù những dòng nặng trĩu. Có những lúc ngôn từ dở - hay chẳng là chuyện đáng bàn, khi lặng nghe từng con chữ, thấy mình đang chạm vào một cuộc đời, từng cuộc đời..., không biết làm gì hơn ngoài giữ cho "bàn tay" nhau ấm...

Một chiều có cả mùa đông

Trời đã rất chiều ngoài khung cửa.

Và hôm nay là chủ nhật, hiếm hoi em có những giờ phút được một mình ở sở làm, giữa những ghế bàn lặng im của đồng nghiệp. Em yêu những giờ phút yên ắng này, những giờ phút như thế luôn khiến mình muốn viết. Thậm chí là...ngâm thơ ;)):

Một chiều có cả mùa đông
Tiếng cười như thể có dòng lệ pha
(Ta về làm khách)

(Thật trùng hợp, lúc em vừa nhắc đến thơ thì có anh bạn vừa post bài ni, nhân ngày giỗ của tác giả - họa sĩ Việt Hải).

Em muốn kể gì nhỉ? Về tháng ngày này? Em có thêm những người bạn cùng chí hướng. Và nhận ra bạn thì không bao giờ là đủ, dù em từng nghĩ mình đã ở tuổi không còn muốn mở rộng những mối quan hệ. Em bận rộn hơn, mà cũng happy hơn, cho những việc mình có thể làm, cho những "hẹn hò" thật đẹp. Như những buổi vào ra bệnh viện thăm N, trò chuyện với những bệnh nhân quen, lạ, ngắm những "cơn mưa dầu" xoay tít trên không. Như một chiều ngồi cùng nhau soạn quần áo cũ cho các em bé phương xa, cùng đong đưa trên xích đu xem một bộ phim (mà câu thoại em nhớ nhất là "đàn ông là cái đầu, nhưng đàn bà là cái cổ" :)) )....

Cũng có những "mùa đông", những giờ khắc nửa cười nửa khóc vì những...nhạt phai mình nghe rõ vị, nhưng tựu trung em nhắc mình giữ niềm tin/ tâm thế: sẽ tạo tác cho mình và những yêu thương một "ngày hôm nay đẹp", nếu không là "rất đẹp".

Em không đang xưng "em" với "anh" nào đâu nhé. Em xưng "em" với buổi chiều rất rưng rưng không chút "nữ quyền" này (;p), và với một nỗi niềm em đang cho trượt khỏi vai..., để mình đứng dậy thẳng thớm hơn.